ЖҰМЫСШЫ МАМАНДЫҒЫ – ҰЯТ ЕМЕС, ЖАУАПКЕРШІЛІК: ЖАСТАРДЫҢ КӘСІПКЕ КӨЗҚАРАСЫН ӨЗГЕРТУ

Бүгінгі таңда мамандық таңдау мәселесі жастар үшін маңызды шешімдердің бірі. Мектеп бітіруші түлектердің көпшілігі болашақ кәсібін таңдағанда жоғары табыс пен жайлы жұмыс орнын іздейді. Бұл – табиғи ұмтылыс. Алайда мамандықтың беделін тек кеңседегі жұмыс, лауазым немесе дипломмен өлшеу дұрыс емес. Қоғамға қажетті еңбектің бәрі құрметке лайық. Шымкентте күн сайын құрылысшы, дәнекерлеуші, электрик, сантехник, механик, аспаз, жүргізуші, тігінші, шебер және басқа да жұмысшы мамандар өз еңбегімен қаланың дамуына үлес қосып келеді.
Кейде жастар арасында жұмысшы мамандықтарына қатысты ескірген түсінік кездеседі. Қолмен жұмыс істеуді немесе техникалық кәсіпті таңдауды төмен санау – еңбек нарығының шынайы талабына сәйкес келмейтін көзқарас. Керісінше, тәжірибелі жұмысшының кәсіби білімі мен қолынан келетін ісі оның басты артықшылығы болып саналады. Жақсы дәнекерлеуші, білікті электрик немесе шебер механикті бір күнде дайындау мүмкін емес. Мұндай мамандықтар тәжірибені, тәртіпті және үздіксіз үйренуді қажет етеді.
Шымкентте құрылыс қарқыны, өндіріс, қызмет көрсету және шағын кәсіпкерлік дамыған сайын білікті жұмысшыларға деген сұраныс та арта түседі. Кез келген жаңа ғимараттың бой көтеруіне сәулетші мен инженер ғана емес, ондаған жұмысшы қатысады. Электр желісін жүргізетін маман, су құбырын орнататын сантехник, қабырға әрлейтін шебер, есік-терезе орнататын қызметкер – бәрі бір жұмыстың сапалы аяқталуына үлес қосады.
Жұмысшы мамандығының басты ерекшелігі – нақты нәтиже. Шебер жасаған бұйымды қолмен ұстауға, салынған нысанды көруге, жөнделген техниканың жұмысын байқауға болады. Бұл адамға өз еңбегінің нәтижесін сезінуге мүмкіндік береді. Өз кәсібін жақсы меңгерген маман үшін шеберлік жыл өткен сайын арта түседі. Тәжірибе көбейген сайын күрделі тапсырмаларды орындау мүмкіндігі де кеңейеді.
Мамандық таңдауда ата-ананың ықпалы да үлкен. Баласына тек жоғары оқу орнына түсуді немесе кеңседе жұмыс істеуді міндеттеу орнына, оның қабілеті мен қызығушылығын ескеру маңызды. Бір жас техникаға бейім болуы мүмкін, екіншісі қолөнерге қызығады, үшіншісі көлік жөндеуді ұнатады. Осындай қабілеттерді дұрыс бағыттап, кәсіптік білім алуға мүмкіндік беру баланың болашақта өз орнын табуына көмектеседі.
Кәсіптік-техникалық білім берудің маңызы осындай кезде артады. Жас маман теориямен қатар тәжірибелік дағды меңгеріп, нақты кәсіптің қыр-сырын үйренеді. Ең бастысы – диплом алу емес, сол білімді жұмыс барысында пайдалана білу. Қолынан нақты іс келетін, еңбек тәртібін білетін және жауапкершілікпен жұмыс істейтін маман кез келген кәсіпорынға қажет.
Жұмысшы мамандығын таңдаған жастарға қоғам тарапынан да дұрыс көзқарас қажет. Еңбек етіп жүрген жас адамды «қара жұмыс істейді» деп төмендету оның ынтасына кері әсер етуі мүмкін. Керісінше, адал еңбегімен табыс тауып жүрген азаматты қолдау, оның кәсіби жетістігін бағалау еңбек мәдениетін қалыптастырады. Адамның қадірі оның жұмыс киіміне немесе қызмет атауына емес, өз ісіне деген жауапкершілігіне байланысты.
Шымкентте жастардың еңбекке араласуына мүмкіндік беретін салалар көп. Сауда, өндіріс, құрылыс, қоғамдық тамақтану, көлік, қызмет көрсету және басқа бағыттарда әртүрлі мамандар қажет. Жас азамат алғашқы жұмыс орнында тәжірибе жинап, кейін кәсіби деңгейін көтере алады. Бір кәсіпті жақсы меңгерген адам уақыт өте келе шебер, бригадир немесе жеке кәсіп иесі болуға да мүмкіндік алады.
Еңбекке баулу масылдық көңіл-күйді азайтудың да тиімді жолдарының бірі. Еңбекке қабілетті адамның өз күшін пайдаланып, кәсіп меңгеріп, табыс табуға ұмтылуы оның дербестігін арттырады. Әлеуметтік қолдауға мұқтаж азаматтарға көмек көрсету маңызды болғанымен, еңбекке қабілетті жастардың өз болашағын еңбек арқылы қалыптастыруына жағдай жасау да сондай қажет.
Жастарға «жұмысшы болу – ұят» деген түсініктен арылып, «өз ісінің шебері болу – мәртебе» деген көзқарасты қалыптастыру керек. Білікті маманға әрдайым сұраныс бар. Еңбекқор, тәртіпті және кәсіби деңгейі жоғары адам өз саласында лайықты табысқа да, құрметке де қол жеткізе алады.
Жұмысшы мамандығы – тек күнкөріс көзі емес, кәсіби жол. Шымкенттің дамуына үлес қосып жүрген мыңдаған жұмысшының еңбегі осыны көрсетеді. Олар өз қолымен нысан салып, техника жөндеп, өндіріс жүргізіп, тұрғындарға қызмет көрсетіп келеді. Осындай адамдардың тәжірибесін насихаттау жастарға еңбектің қадірін түсінуге және мамандықты атақ үшін емес, қабілет пен болашақ үшін таңдауға мүмкіндік береді.