Бүгін, 2026 жылдың 1 шілдесінен бастап, Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы ресми түрде толық күшіне енді. Осы жылдың 15 наурызында өткен жалпыхалықтық референдумда қабылданған бұл құжат елдің саяси және құқықтық жүйесін түбегейлі жаңартты.
Басты өзгерістерді сипаттаймыз:
1. Бір палаталы Парламент — Құрылтай
Қазақстан екі палаталы (Сенат және Мәжіліс) жүйеден бас тартты. Енді елде біртұтас, бір палаталы Құрылтай жұмыс істейді. Жаңа Парламент депутаттарын сайлау осы жылдың тамыз айында өтеді. Бұл заң қабылдау үдерісін жылдамдатып, бюрократияны азайтуға бағытталған.
2. Вице-президент лауазымы енгізілді
Мемлекеттік басқару құрылымында жаңа маңызды қызмет пайда болды. Вице-президент Президенттің тікелей тапсырмаларын орындайды және бұрынғы Сенат төрағасы атқарған кейбір маңызды мемлекеттік функцияларды өз мойнына алады.
3. «Қазақстан Халық Кеңесі» құрылды
Бұрынғы Ассамблея мен өңірлер өкілдіктерінің орнына жоғары консультативтік орган — «Қазақстан Халық Кеңесі» келді. Бұл кеңестің ерекшелігі — оның заң шығару бастамасына ие болуы. Енді қоғам белсенділері мен халық өкілдері заңдардың жобасын тікелей ұсына алады.
4. Адам құқықтары: «Миранда ережесі» және Медицина
- Құқықтық қорғау: Тұтқындалған азаматқа оның құқықтары мен айыптау себептері бірден түсіндірілмесе, кез келген тергеу әрекеті конституциялық деңгейде заңсыз деп танылады.
- Тегін медицина: Енді әрбір азамат, оның ӘМӘМС (ОСМС) жүйесіндегі сақтандыру мәртебесіне қарамастан, кеңейтілген базалық медициналық көмекті тегін алуға құқылы.
5. Түзетулер тек Референдум арқылы жасалады
Бұдан былай билік органдары немесе Парламент Конституцияға өздігінен өзгерістер енгізе алмайды. Ата заңға енгізілетін кез келген түзету немесе толықтыру тек қана жалпыхалықтық референдум арқылы шешіледі.
«Мықты Президент – Ықпалды Құрылтай – Есеп беретін Үкімет» — бұл жаңа заңның басты формуласы. Бүгіннен бастап ел дамуының жаңа парағы ашылды.
Comments