ӨЗ ТАҒДЫРЫҢ – ӨЗ ҚОЛЫҢДА: ЖАУАПКЕРШІЛІККЕ КӨШУ

Адам баласының қоғамдағы орны, жеткен жетістігі мен тұрмыс деңгейі ең алдымен оның ішкі психологиялық ұстанымына байланысты. Бүгінгі таңда әлеуметтік саланың ең үлкен кеселі – масылдық психологиясы. Бұл – адамның өз өміріне, отбасының болашағына деген жауапкершілікті өз мойнынан алып тастап, оны мемлекетке, қоғамға немесе айналасындағы жандарға ысырып қоюы. Шымкент сияқты қарқынды дамып келе жатқан мегаполисте әрбір азаматтың «өз тағдырым – өз қолымда» деген қағиданы терең түсініп, жеке жауапкершілікке көшуі – уақыт талабы.
Психологиялық тұрғыдан алғанда, масылдық — адамның тұлғалық деградацияға ұшырауының басы. Дайын жәрдемақыға, сырттан келетін көмекке ғана сеніп өмір сүру адамның бойындағы шығармашылық қуатты, ізденімпаздықты және ерік-жігерді тұншықтырады. «Бәрібір біреу береді» деген ой жалқаулықты тудырып, адамды әрекетсіздік шыңырауына тартады.
Әлеуметтік тұрғыдан бұл кесел отбасы тәрбиесіне орасан зор зиян келтіреді. Масыл ата-ананың тәрбиесін көрген бала да «дайынға үйреніп», болашақта қоғамнан тек талап етуді ғана білетін, бірақ ештеңе бергісі келмейтін енжар тұлға болып қалыптасады. Бұл — ұрпақтар арасындағы еңбек мәдениетінің үзілуіне әкеп соғатын қауіпті үрдіс.
Масылдықтан арылудың жалғыз емі — жеке жауапкершілікті сезіну. Саналы азамат өз өмірінің сәтті немесе сәтсіз болуы сыртқы факторларға (ауа райы, үкімет, бастық немесе көрші) емес, тек өзінің қабылдаған шешімдері мен жасаған әрекеттеріне байланысты екенін мойындайды.
Адам өз тағдырына өзі жауапты екенін сезінген сәтте оның бойында ішкі мотивация оянады. Ол «маған кім көмектеседі?» деп емес, «мен бұл жағдайдан шығу үшін не істей аламын?», «қандай жаңа дағдыны меңгеруім керек?» деген сұрақтарға жауап іздей бастайды. Шымкентте бүгінде еңбек нарығы мен білім алу мүмкіндіктері өте кең. Тек тәуекел етіп, жауапкершіліктен қашпай, алғашқы қадамды жасау маңызды.
Патерналистік, яғни «мемлекет бәрін тауып беруі керек» деген көңіл-күйден арылу — бұл қоғамдық сананың сауығуы. Шын мәнінде, адал еңбекпен тапқан нанның, маңдай термен келген табыстың қадірі де, берекесі де мүлдем бөлек. Өз күшімен аяққа тұрған адамның өзіне деген құрметі артады, ол қоғамның толыққанды, белсенді мүшесіне айналады.
Шымкент жастары мен тұрғындары арасында еңбекқорлықты, кәсібилікті сәнге айналдыруымыз керек. Жетістікке жетудің құпиясы — жәрдемақы көлемін есептеуде емес, өз білімің мен дағдыларыңды ұштауда.
Сырттан көмек күтіп, қол қусырып отыратын уақыт артта қалды. Өз тағдырыңды өзгерту — өз қолыңда. Әрбір шымкенттік «мен қоғамға, қалаға қандай пайда әкеле аламын?» деген ұстаныммен өмір сүрсе, масылдық дерті де өздігінен жойылады. Жеке жауапкершілік арқылы ғана біз мықты, тәуелсіз және берекелі қоғам құра аламыз. Сондықтан көмекке телміруді қойып, бүгіннен бастап өз өміріміздің шынайы қожайыны әрі авторы болуға ұмтылуымыз қажет.