ТҮРКІСТАН: МОБИЛЬДІК АУДАРЫМДАР КӘСІПКЕРЛІККЕ ҚАТЫСЫ БОЛМАСА САЛЫҚ ТӨЛЕНБЕЙДІ

Бұл туралы брифингте Түркістан облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің Өндірістік емес төлемдер басқармасының басшысы Мейрамбек Көкенов мәлімдеді. Ол қазіргі таңда қоғамда мобильді аударымдарға қатысты сұрақтардың көбейгенін айтып, заңнама талаптарына кеңінен тоқталды.
«ҚР Салық кодексіне сәйкес, екінші деңгейлі банктер жеке тұлғалардың шоттары бойынша мәліметтерді мемлекеттік кірістер органдарына тек белгілі бір талаптар орындалған жағдайда ғана ұсынады. Атап айтқанда, қатарынан үш ай бойы 100 және одан да көп әртүрлі тұлғадан қаражаттың түсуі және түскен қаражат көлемі ең төменгі жалақының 12 еселенген мөлшерінен асуы қажет. Аталған талаптар орын алған жағдайда, бұл кәсіпкерлік қызмет белгілері ретінде қарастырылады. Кәсіпкерлік мақсатта пайдаланылатын жеке шоттарға бақылау жүргізіледі.
Мемлекеттік кірістер органдары банктерден ақпарат алғаннан кейін жұмыстар екі кезеңде жүргізіледі.
Алғашқы кезеңде салық төлеушіге табыс алу белгілері бар екендігі туралы ақпараттық хабарлама жолданады. Ескерту түсіндірме сипатында болады және оған жауап беру талап етілмейді. Бұл азаматқа өз қызметін заңдастыруға мүмкіндік беру мақсатында жіберіледі. Ал екінші кезеңде камералдық бақылау қорытындысы бойынша хабарлама жолданады. Тексеру барысында заң бұзушылық белгілері расталса, ресми хабарлама жолданады. Мұндай жағдайда салық төлеуші 30 жұмыс күні ішінде жауап беруге міндетті. Азамат көрсетілген деректермен келіссе, салық төлеп, заң бұзушылықтарды жоюы қажет. Ал егер түскен қаражат кәсіпкерлік қызметке қатысы жоқ болса, онда түсіндірме ұсынылып, растайтын құжаттар қоса берілуі тиіс»,- деді спикер.
Спикердің сөзінше, азамат кәсіпкер ретінде тіркелмей қызмет көрсеткені анықталса, алғаш рет 15 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл төлейді. Ал бір жыл ішінде қайталанса 30 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салынады.
Мобильдік аударымдарды бақылау процесі Қазақстанда кезең-кезеңімен енгізіліп жатқан жалпыға бірдей декларациялау жүйесімен тығыз байланысты. Салық органдарының бұл қадамы көлеңкелі экономиканың үлесін азайтуға және қаржылық транзакциялардың ашықтығын қамтамасыз етуге бағытталған. Алайда, департамент мамандары жеке тұлғалар арасындағы туыстық көмек, қайырымдылық аударымдары, сыйлықтар немесе әріптестер арасындағы ортақ шығындарды бөлісу сияқты кәсіпкерлікке жатпайтын аударымдар үшін ешқандай салық салынбайтынын және олардың еркін айналымда қала беретінін нақтылады.
Егер азаматтың шотына белгіленген лимиттен (үш ай қатарынан 100 түрлі адамнан) көп аударым түсіп, бірақ ол кәсіпкерлік емес, мысалы, емделуге жиналған қаражат немесе сыныптастардың кездесуіне ұйымдастырылған жиын болса, оны дәлелдеу қиын емес. Камералдық бақылау хабарламасына жауап ретінде тиісті растау құжаттарын немесе жағдайдың мән-жайын жазбаша түсіндіріп жолдау жеткілікті. Салық қызметі әрбір жағдайды жеке зерделейді.
Түркістан облысында шағын және орта бизнесті қолдау, кәсіпкерлердің заңды алаңға шығуына жағдай жасау мақсатында салықтық әкімшілендіру барынша жеңілдетілген. Бүгінгі таңда өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтар немесе шағын саудамен айналысатындар үшін жеке кәсіпкер (ЖК) ретінде тіркелу бірнеше минут қана уақытты алады. Ол үшін салық бөлімшелеріне бармай-ақ, «E-salyq Azamat» мобильді қосымшасы немесе екінші деңгейлі банктердің цифрлық сервистері арқылы онлайн өтініш беруге болады.
Шағын бизнес өкілдері үшін арнайы салық режимдері қарастырылған. Мысалы, патент, оңайтылған декларация немесе арнайы мобильді қосымшаны пайдалану режимі аясында салық мөлшерлемесі өте төмен деңгейде белгіленген. Заңды түрде тіркеліп, кәсіпкерлік шот (QR-код немесе бизнес-карта) арқылы төлем қабылдау — бизнес иесіне айыппұлдардан қорғануға ғана емес, сонымен бірге мемлекеттік жеңілдетілген несиелер алуға, бизнесін кеңейтуге және өз құқықтарын заң шеңберінде қорғауға мүмкіндік береді.
Мемлекеттік кірістер департаменті заңсыз кәсіпкерлікті анықтап қана қоймай, тұтынушылардың да құқығын қорғауды мақсат етеді. Көптеген сауда нүктелерінде немесе қызмет көрсету орындарында заңды кәсіпкерлік шоттың орнына жеке тұлғаның мобильдік нөміріне аударым жасауды талап ету немесе төлемді тек қолма-қол ақшамен сұрау заңға қайшы келеді. Сатып алушы кез келген заңды төлем түрін, соның ішінде банк картасы немесе QR-код арқылы есеп айырысуды талап етуге құқылы.
Бизнес иелерінің жеке шоттарды пайдаланудан бас тартып, фискалдық чек беруден жалтаруы — салықтан жасырыну белгісі болып табылады. Түркістан облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті өңірдегі сауда және қызмет көрсету саласының өкілдері арасында түсіндірме жұмыстарын белсенді жалғастыруда. Салықтық мәдениетті қалыптастыру және қаржылық сауаттылықты арттыру — аймақтың экономикалық тұрақтылығы мен бюджет кірісінің еселенуіне тікелей әсер ететін негізгі фактор болып қала бермек.