«Ғылым, білім және инновация саласын басқару тәсілдерін өзара байланыстыру өте маңызды». Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың бұл пікірі қазіргі Қазақстанның даму бағдарын айқындайтын маңызды ұстанымдардың бірін көрсетеді. Президент білім мен ғылымды елдің экономикалық және технологиялық ілгерілеуінің негізгі тетіктері ретінде қарастырып, ғылыми ізденістердің нақты нәтижеге айналуына басымдық беріп келеді.
Бүгінгі таңда жоғары оқу орнының рөлі де өзгерді. Университет енді тек маман даярлайтын білім беру мекемесі емес. Ол – ғылым мен өндіріс тоғысатын, жаңа технологиялар қалыптасатын, жастардың тың идеялары жүзеге асатын интеллектуалдық орта.
Осы талаптарға сай даму бағытын қалыптастырып келе жатқан білім ордаларының бірі – Мұхтар Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті. Шымкенттегі іргелі оқу орны білім беру сапасын жетілдірумен қатар, ғылыми-зерттеу жұмыстарын, инновациялық жобаларды және халықаралық ынтымақтастықты жаңа деңгейге көтеруге ұмтылып келеді.
Тәуелсіздік жылдарында Қазақстанның жоғары білім жүйесі елеулі өзгерістерден өтті. Әлемдік білім кеңістігіне кіруі, жаңа мамандықтардың пайда болуы, цифрлық технологиялардың дамуы университеттерге қойылатын талаптарды күшейтті.
Мұхтар Әуезов атындағы ОҚЗУ-дың бүгінгі келбетін де осы өзгерістермен байланысты қарастыруға болады. Университетте түрлі бағыттар бойынша мамандар даярланып, білім беру бағдарламалары еңбек нарығының жаңа талаптарына бейімделіп келеді.
Қазіргі жұмыс берушіге теорияны меңгерген маманмен қатар, мәселені өздігінен шеше алатын, цифрлық құралдарды игерген, командада жұмыс істейтін, жаңа идея ұсына алатын кадр қажет. Сондықтан студенттің университеттегі дайындығы аудиториядағы дәріспен шектелмей, практикалық және зерттеушілік жұмыстармен толыққан сайын оның кәсіби мүмкіндігі де арта түседі.
Бұл ретте университеттің басты артықшылықтарының бірі – білім, ғылым және өндірістік ортамен байланысты қатар дамытуға мүмкіндік беретін көпсалалы құрылымы.
Зерттеу университеті мәртебесі оқу орнына үлкен жауапкершілік жүктейді. Мұнда ғылым білім беру үдерісінің қосымша бағыты емес, университет дамуының маңызды өзегіне айналады.
Мұхтар Әуезов атындағы ОҚЗУ-де ғылыми-зерттеу жұмыстары жаратылыстану және техникалық ғылымдардан бастап әлеуметтік-гуманитарлық бағыттарға дейін қамтиды. Ғылыми зертханалар мен орталықтардың жұмысы ғалымдарға өз жобаларын жүзеге асыруға, ал студенттерге ғылыми ортаға ерте араласуға мүмкіндік береді.
Ғылымның негізгі құндылығы – оның нақты мәселелерді шешуге қабілеттілігінде. Құрылыс материалдарын жетілдіру, табиғи ресурстарды зерттеу, өндірістік процестерді оңтайландыру, цифрлық технологияларды пайдалану секілді бағыттар университет ғылымының практикалық маңызын арттыра түседі.
Мұндай жұмыстар өңір үшін де маңызды. Себебі университеттің ғылыми әлеуеті Шымкент пен Түркістан өңіріндегі экономикалық, әлеуметтік және технологиялық міндеттерді шешуге бағытталғанда оның қоғам алдындағы рөлі күшейеді.
Ғылымның ертеңі – бүгінгі студент пен жас зерттеушінің қолында. Сондықтан университет үшін жастарды ғылыми ортаға тарту айрықша маңызға ие.
Студенттің ғылыми жобаға қатысуы оның тек зерттеу дағдысын қалыптастырып қоймайды. Ол ақпаратты талдауға, дәлел іздеуге, өз ойын қорғауға және нақты нәтиже шығаруға үйренеді. Магистранттар мен докторанттар үшін бұл – кәсіби қалыптасудың маңызды кезеңі.
Жас ғалымдарды қолдау, ғылыми жобаларға қатыстыру, зертханалық жұмыстарға тарту және халықаралық ғылыми байланыстарды кеңейту арқылы университетте ғылыми сабақтастық қалыптасады. Бір буынның тәжірибесі екінші буынға беріліп, жаңа идеяларға жол ашылады.
Ғылымға қызығушылықтың артуы елдің технологиялық тәуелсіздігі үшін де маңызды. Себебі кез келген инновацияның артында ізденетін, тәжірибе жасайтын және жаңалыққа ұмтылатын адам тұрады.
Бүгінде жоғары білім саласындағы ең үлкен өзгерістердің бірі – жасанды интеллект технологияларының қарқынды дамуы.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанда жасанды интеллектіні дамыту мен оны түрлі салаларға енгізудің маңызын бірнеше рет атап өтті. Бұл үрдіс білім беру жүйесіне де жаңа талаптар қойып отыр.
Мұхтар Әуезов атындағы ОҚЗУ-де жасанды интеллектіні меңгеруге бағытталған бастамалар қолға алынуы осы заман талабына жауап береді. AI-Sana бағдарламасы аясында университет білім алушыларының жасанды интеллект технологияларымен жұмыс істеу дағдыларын дамытуға көңіл бөлініп отыр.
Алайда жасанды интеллектіні меңгеру тек белгілі бір бағдарламаларды қолданумен шектелмейді. Білім алушы ақпараттың дұрыстығын бағалай білуі, дерекпен сауатты жұмыс істеуі, академиялық адалдықты сақтауы және технологияны жауапкершілікпен пайдалануы қажет.
Демек, цифрландырудың түпкі мақсаты – адамды технологияға тәуелді ету емес, оның мүмкіндігін пайдалана отырып адамның шығармашылық және кәсіби әлеуетін арттыру.
Қазіргі университет үшін ғылыми жаңалықтың зертханада қалып қоймауы маңызды. Ғылыми нәтиже өндірісте қолданылып, жаңа өнімге, технологияға немесе қызметке айналған кезде ғана оның экономикалық және қоғамдық әсері айқын көрінеді.
Осы тұрғыдан алғанда, инновация – университет дамуының келесі баспалдағы.
Мұхтар Әуезов атындағы ОҚЗУ-де ғылыми жобаларды тәжірибеге енгізуге, кәсіпкерлік бастамаларды қолдауға және жастардың инновациялық идеяларын дамытуға мүмкіндік беретін орта қалыптасып келеді. Бұл бағыт студенттердің өз идеясын жобаға айналдырып, оның практикалық маңызын бағалауына жол ашады.
Бүгінгі студент үшін стартап ұғымы да бұрынғыдан өзгеше сипатқа ие. Ол тек бизнес бастау емес, қоғамдағы белгілі бір мәселені анықтап, оған жаңа шешім ұсыну мәдениеті.
Университетте осындай ойлау жүйесі қалыптасқан сайын білім беру мен кәсіпкерлік арасындағы байланыс та нығаяды.
Жаһандану дәуірінде университеттің дамуын халықаралық байланыстарсыз елестету қиын. Шетелдік жоғары оқу орындарымен әріптестік орнату, академиялық ұтқырлық бағдарламаларына қатысу, бірлескен ғылыми жобалар жасау – білім сапасын арттырудың тиімді жолдарының бірі.
Мұхтар Әуезов атындағы ОҚЗУ халықаралық білім кеңістігімен байланысын кеңейтіп келеді. Мұндай серіктестік студенттер мен оқытушыларға шетелдік тәжірибені меңгеруге, ғылыми байланыстарды дамытуға және жаңа академиялық мүмкіндіктерге жол ашады.
Сонымен бірге халықаралық ынтымақтастық университеттің өзін әлемдік деңгейде танытуға мүмкіндік береді. Ғылымдағы бәсекелестік күшейген заманда жоғары оқу орнының беделі оның ғылыми нәтижесімен, профессорлық құрамының әлеуетімен және білім алушыларының жетістіктерімен бағаланады.
Шымкенттің қарқынды дамуы жоғары білікті мамандарға деген сұранысты арттырып отыр. Индустрия, құрылыс, цифрландыру, білім беру, экономика, ауыл шаруашылығы және басқа да салалар үшін заманауи кадрлар қажет.
Осы жерде университеттің өңірлік маңызы айқын көрінеді. Мұхтар Әуезов атындағы ОҚЗУ үшін өңір экономикасына қажетті маман даярлау ғана емес, жергілікті ғылыми және инновациялық әлеуетті дамыту да маңызды. Университетте жинақталған ғылыми тәжірибе мен адами капитал Шымкенттің жаңа технологиялық және интеллектуалдық орталықтарының қалыптасуына ықпал ете алады.
Білімді маман – еңбек нарығының ресурсы ғана емес, қоғамның өзгерісін алға жылжытатын күш. Сондықтан университет пен өңір арасындағы байланыс қаншалықты берік болса, оның әлеуметтік және экономикалық тиімділігі де соншалықты жоғары болады.
Тәуелсіздік бізге ұлттық білім мен ғылымның дамуына дербес бағыт қалыптастыруға мүмкіндік берді. Ендігі міндет – сол мүмкіндікті нақты нәтижеге айналдыру.
Мұхтар Әуезов атындағы ОҚЗУ-дың қазіргі даму бағытын осы тұрғыдан бағалауға болады. Білім беру сапасын арттыру, ғылыми әлеуетті күшейту, жас ғалымдарды қолдау, жасанды интеллектіні игеру, инновациялық жобаларды дамыту және халықаралық ынтымақтастықты кеңейту – бір-бірінен бөлек міндеттер емес. Бұлардың барлығы заманауи университеттің тұтас даму моделін қалыптастырады.
Қорыта айтқанда, тәуелсіз елдің бәсекеге қабілеттілігі оның табиғи ресурстарымен ғана емес, білімді ұрпағымен, мықты ғылымымен және жаңа технологияны игере алатын адами капиталымен өлшенеді. Осы тұрғыдан алғанда, Мұхтар Әуезов атындағы ОҚЗУ-дың басты миссиясы – бүгінгі талапқа жауап беретін маман даярлау ғана емес, ертеңгі өзгерістерді жасай алатын, ғылымға сенетін, жаңалыққа ұмтылатын жаңа буынды қалыптастыру.
Мұхтар Әуезов атындағы ОҚЗУ «Тұлға дамыту және тәрбие» орталығының бас маманы Маймаков Күнсая Ғаппарқызы
Comments