ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДА ИНТЕРНЕТ-АЛАЯҚТЫҚҚА ҚАРСЫ КҮРЕС ЖҰМЫСТАРЫ ҚАРҚЫНДЫ ЖҮРГІЗІЛУДЕ

Түркістан облысында интернет-алаяқтықтың алдын алу және оған қарсы күрес бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде атқарылып келеді. Бұл туралы брифинг барысында Түркістан облыстық Полиция департаментінің Киберқылмысқа қарсы іс-қимыл басқармасының басшысы Қуанышбай Жұмаділдаев мәлімдеді.
«Мамандардың айтуынша, цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы интернет-алаяқтық қылмыстарының көбеюіне әсер еткен. Соның салдарынан азаматтар материалдық шығынға ұшырап, моральдық зардап шегуде. Түркістан облысында жыл басынан бері интернет-алаяқтық бойынша 212 қылмыстық дерек тіркеліп, оның ішінде 144-і ашылған. Қазіргі таңда облыс көлемінде интернет-алаяқтықтың алдын алу бағытында ауқымды профилактикалық жұмыстар жүргізілуде. Полиция қызметкерлері 347 мыңнан астам тұрғын үйді аралап, халықпен тікелей түсіндіру жұмыстарын жүргізді. Сонымен қатар, сауда орталықтары, халыққа қызмет көрсету орталықтары, базарлар мен кинотеатрларда ескерту акциялары ұйымдастырылуда. Сондай-ақ, биыл облыстағы жоғары оқу орындарында 370-тен астам кездесу өткізіліп, жастар арасында интернеттегі қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру бағытында жұмыстар жүргізілген. Қазіргі таңда «Polisia.kz» және «Түркістан облысы Полиция департаменті» әлеуметтік желідегі ресми парақшаларында интернет-алаяқтықтың жаңа түрлері туралы ақпараттар мен бейнероликтер тұрақты түрде жарияланып келеді. Сонымен қатар, облыс аумағындағы LED экрандар мен билбордтарда ескерту сипатындағы материалдар орналастырылған» — деп баяндады сала маманы.
Қазіргі қоғамда қаржылық қызметтердің, мемлекеттік қызмет көрсету мен сауда-саттықтың онлайн форматқа көшуі адам өмірін айтарлықтай жеңілдеткенімен, қылмыс әлемінің де жаңа деңгейге шығуына жол ашты. Интернет-алаяқтық — географиялық шекара танымайтын, анонимділік деңгейі жоғары киберқылмыс түрі. Қуанышбай Жұмаділдаев атап өткендей, облыс аумағында тіркелген 212 деректің әрқайсысының артында күрделі техникалық схемалар мен психологиялық манипуляция әдістері тұр. Қылмыстардың 144-інің жедел ашылуы — Түркістан облыстық Киберқылмысқа қарсы іс-қимыл басқармасы мамандарының жоғары кәсіби шеберлігі мен заманауи бағдарламалық жасақтамаларды тиімді қолдана алуының айқын дәлелі.
Алаяқтар көбіне өздерін «банк қауіпсіздік қызметінің маманы», «құқық қорғау органының қызметкері» немесе «тиімді инвестициялық жобалардың менеджері» ретінде таныстырады. Олар азаматтардың сеніміне кіру үшін әлеуметтік инженерия әдістерін белсенді пайдаланады. Ақпараттық технологиялардың дамуымен қатар, қаскөйлердің телефон нөмірлерін ауыстыру (spoofing) бағдарламаларын және фишингтік (жалған) сайттарды қолдану жиілігі артқан. Бұл өз кезегінде құқық қорғау органдарынан тек қылмысты ашуды ғана емес, сонымен бірге оның алдын алудың жаңа, анағұрлым тиімді тетіктерін енгізуді талап етеді.
Түркістан облысының полиция қызметкерлері тарапынан жүргізілген 347 мыңнан астам тұрғын үйді жаппай аралау науқаны — өңірдегі кибергигиена мәдениетін қалыптастырудағы теңдессіз қадам болды. Тәртіп сақшылары әрбір отбасыға интернет желісіндегі қауіпсіздік ережелері жазылған жадынамаларды таратып, әсіресе егде жастағы азаматтарға бейтаныс сілтемелерге өтпеудің маңыздылығын жеке түсіндірді. Себебі, дәл осы санаттағы тұрғындар цифрлық сауаттылықтың төмендігінен алаяқтардың негізгі нысанасына айналып жатады.
Мұнымен қоса, екінші деңгейлі банктермен және ұялы байланыс операторларымен ведомствоаралық тығыз байланыс орнатылған. Банк жүйелері арқылы күмәнді транзакцияларды бұғаттау, онлайн-несие рәсімдеу процестеріне қосымша биометриялық тексерістер енгізу мәселелері тұрақты түрде жетілдіріліп келеді. Сауда орталықтары мен базарлардағы ескерту акциялары халықтың күнделікті тұрмыста қырағы болуын қамтамасыз етсе, жоғары оқу орындарында өткен 370-тен астам кездесу жастар арасында еріктілер (волонтерлер) қозғалысын құруға түрткі болды. Студенттер өз кезегінде үлкен буын өкілдеріне киберқауіпсіздік негіздерін үйретуге белсене атсалысуда.
Киберқылмысқа қарсы іс-қимыл басқармасы азаматтардың материалдық шығынға ұшырамауы үшін қарапайым, бірақ аса маңызды қауіпсіздік шараларын тұрақты түрде сақтауды сұрайды. Ең алдымен, банк картасының артқы жағындағы үш таңбалы кодты (CVV/CVC), СМС арқылы келетін біржолғы құпия сөздерді және жеке кабинеттердің логиндерін ешкімге, тіпті өзін банк қызметкерімін деп таныстырған тұлғаларға да айтуға болмайды. Есіңізде болсын, ресми банк өкілдері ешқашан телефон арқылы жеке деректерді нақтыламайды және басқа «қауіпсіз шоттарға» ақша аударуды талап етпейді.
Екіншіден, интернет-дүкендер арқылы тауар сатып алу кезінде алдын ала төлем жасаудан бас тартқан жөн және сайттың ресми екендігіне көз жеткізу қажет. Үшіншіден, әлеуметтік желілерде немесе мессенджерлерде белгісіз адамдар жіберген күмәнді сілтемелерді ашпау керек, себебі олар құрылғыңызға зиянды бағдарламалық жасақтаманы енгізіп, жеке деректеріңізді қолды етуі мүмкін. Түркістан облысының Полиция департаменті цифрлық кеңістіктің қауіпсіздігі ең алдымен әрбір азаматтың жауапкершілігі мен құқықтық мәдениетінен басталатынын ескертеді.