Бүгінгі таңда жастарды тұрақты жұмыспен қамту – тек әлеуметтік қолдау тетігі емес, өңірлік экономиканың тұрақтылығы мен елдің болашағына жасалған стратегиялық инвестиция. Еліміздегі үшінші мегаполис – Шымкент қаласында жастар саясаты мен еңбек нарығын реттеу бағытында кешенді ақпараттық-сараптамалық жұмыстар жүргізіліп келеді. Жақында қала әкімінің орынбасары Сәрсен Құранбектің төрағалығымен өткен Жастар кеңесінің кезекті отырысында осы саладағы негізгі көрсеткіштер, жетістіктер мен өзекті түйткілдер кеңінен сарапқа салынды.
Талдау көрсеткендей, 2026 жылдың І тоқсанының қорытындысы бойынша Шымкент қаласында жастар арасындағы жұмыссыздық деңгейі 1,7%-ды құрады. Бұл көрсеткіш республикалық орташа деңгейден төмен болуымен қатар, 2025 жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 0,4 пайыздық тармаққа (былтыр 2,1% болған) төмендегенін көрсетеді. Мұндай оң динамика – өңірдегі жұмыспен қамту орталықтары мен мемлекеттік бағдарламалардың өзара интеграцияланған жүйелі жұмысының нәтижесі. Жыл басынан бері (2026 жылғы 24 шілдедегі жағдай бойынша) қалада жұмыспен қамту шараларына жалпы 14 215 азамат қатысса, олардың 42,7%-ын, яғни 6 078-ін дәл осы жастар құрап отыр. Бұл былтырғы жылдың осы кезеңімен салыстырғанда жастарды қамту үлесінің 5,2%-ға артқанын дәлелдейді.
Мемлекеттік қолдау бағдарламалары мен цифрлық жүйелерді тиімді сүйемелдеу нәтижесінде салада елеулі оң көрсеткіштерге қол жеткізілді. Атап айтқанда, Enbek.kz порталының мүмкіндіктері арқылы 2 455 жас (жұмыспен қамтылған жастардың 40,3%-ы) тұрақты жұмыс орындарына орналасты (бұл көрсеткіш 2025 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 12,5%-ға жоғары). Сонымен қатар, 1 204 жас (19,8%) еңбек нарығында сұранысқа ие жаңа мамандықтар мен заманауи дағдыларды меңгеру үшін кәсіптік оқудан өтсе, «Бастау Бизнес» жобасы аясында 943 жас (15,5%) кәсіпкерлік негіздеріне оқытылып, өз бизнесін ашуға бағыт алды. Жүздеген жас маман «Жастар практикасы», қоғамдық жұмыстар және қысқа мерзімді оқыту бағдарламаларына тартылды. Бүгінде Enbek.kz платформасы – жастардың тұрақты жұмыс табуына, жаңа кәсіп игеруіне және мемлекеттік бағдарламаларға кедергісіз қатысуына мүмкіндік беретін басты цифрлық локомотивке айналды.
Десе де, саладағы оң өзгерістерге қарамастан, еңбек нарығының сапалы дамуына кедергі келтіретін түйткілдер де жоқ емес. Сараптамалық талдау көрсеткендей, NEET санатындағы (оқымайтын, жұмыс істемейтін және біліктілігін арттырмайтын) жастармен жұмыс барысында кейбір азаматтардың «жасанды жұмыссыздығы» байқалады. Атап айтқанда, кейбір жастар мемлекет тарапынан төленетін әлеуметтік төлемдер мен жеңілдіктерді сақтап қалу мақсатында ұсынылған тұрақты жұмыс орындарынан ресми түрде бас тартады. Бұл — еңбек нарығының дамуын тежейтін және масылдық көңіл-күйді ынталандыратын жағымсыз фактор. Қазіргі таңда бұл мәселе республикалық деңгейде қаралып жатыр. Мемлекеттік органдар тарапынан әлеуметтік көмек алу жүйесін реформалау және оны азаматтардың еңбекке белсенді қатысуымен тығыз байланыстыру бойынша заңнамалық шешімдер дайындалуда.
Осы орайда Шымкент қаласында жастар саясаты мен жұмыспен қамту стратегиясын одан әрі жетілдіру мақсатында алдағы кезеңге арналған нақты міндеттер айқындалды. Жыл соңына дейін Enbek.kz платформасы арқылы жұмыспен қамту шараларымен қамтылатын жастардың үлесін былтырғы жылғы деңгейден кемінде 8-10%-ға ұлғайту, оқымайтын әрі жұмыс істемейтін жастарды нақты анықтап, оларды сұранысқа ие қайта даярлау курстары мен бос жұмыс орындарына бағыттауды күшейту жоспарлануда. Сондай-ақ жұмыспен қамту орталықтары мен колледждер/ЖОО арасындағы цифрлық байланысты тығыздау арқылы түлектерді алғашқы жұмыс орнымен қамтамасыз ету жүйесін жолға қою көзделіп отыр.
Жалпы алғанда, Шымкенттегі жастарды жұмыспен қамту жүйесі өзінің тиімділігін дәлелдеп келеді. Алайда, алдағы негізгі міндет – тек сандық көрсеткіштерді қамтамасыз ету емес, ұсынылып жатқан жұмыс орындарының сапасын арттыру және жастар арасында шынайы еңбек мәдениетін орнықтыру. Тұрақты жұмыспен қамтылған жастар – мегаполис экономикасының дамуы мен өңірлік тұрақтылықтың негізгі кепілі.
Comments